Stare fotografie, ryciny, pocztówki, plany budowy świątyni, wycinki z czasopism opisujących dzieje kościoła św. Stanisława Biskupa i Męczennika można zobaczyć na wystawie zorganizowanej z okazji jubileuszu w Muzeum Miasta Ostrowa. Scenariuszem i realizacją wystawy zajęła się Barbara Jarosz, pracownik Muzeum Miasta Ostrowa.

Trzech projektantów

Wystawa prezentuje kilkadziesiąt fotografii, pocztówek, rycin i plakatów z widokiem dawnej Fary - obecnej Konkatedry i jej najbliższego otoczenia. Ilustracje ukazują świątynię od czasów jej budowy w latach 1904-1906. O zawiłych dziejach budowy nowego kościoła pisał w swojej publikacji ks. prałat Alfred Mąka. - Pierwsza wzmianka zawierająca myśl o budowie kościoła została zawarta w piśmie ks. dziekana Kocińskiego z Dobrzycy do Konsystorza w Poznaniu, datowanym 6 listopada 1857 r. z nagłówkiem: „Dotyczy budowy nowego kościoła parochialnego w Ostrowie”. Budowę świątyni ukończono w 1907 r., stąd wynika, że zmagania o jego postawienie trwały 50 lat - mówi ks. Mąka. Głównym inspiratorem budowy był proboszcz ostrowski ks. dziekan Walenty Śmigielski, natomiast patronem książę Ferdynand Radziwiłł. Fundusze na budowę kościoła pochodziły z ofiar parafian, tylko 1/3 kosztów pokrywał książę. - Na prośbę księcia Augustyn Menken z Berlina zaprojektował kościół w stylu gotyckim. Gdy wszystkie instancje go zatwierdziły książę oświadczył, że jednak nie chce mieć kościoła gotyckiego. Wykonanie projektu powierzono więc Sylwestrowi Pajzderskiemu. Projekt ten został wykonany, ale na skutek pewnych napięć w 1904 r. zrezygnowano z jego usług, a poproszono Rogera Sławskiego, który przejął projekt Pajzderskiego, ale wprowadził swoje zmiany - opowiada ks. prałat Mąka. Na wystawie w muzeum można zobaczyć jeden z arkuszy projektu Fary wykonanego przez znanego wielkopolskiego architekta Sławskiego oraz przykłady nadreńskich kościołów romańskich, na których wzorował się projektant.

Najładniejszy kościół

Do najciekawszych zdjęć prezentowanych na wystawie należą te z widokiem stojących obok siebie dwu kościołów - osiemnastowiecznego, drewnianego kościoła rozebranego pod koniec 1906 roku i nowej okazałej, ceglanej budowli. Kopanie fundamentów pod nowy kościół rozpoczęto w lipcu 1904 r., a ostateczne zezwolenie na budowę wydał Magistrat Ostrowa 13 września 1904 r. Poświęcenia kamienia węgielnego dokonał 9 października 1904 r. sufragan poznański ks. biskup Edward Likowski. Kościół został poświęcony przez ks. dziekana Grośtego z Odolanowa w dniu 30 września 1906 r., natomiast świątynię konsekrował 6 października 1907 r. ks. biskup Likowski. To wydarzenie opisywała obszernie prasa lokalna, w tym „Gazeta Ostrowska”. Na wystawie zaprezentowano fragmenty artykułu na ten temat z poznańskiego czasopisma „Praca”. Pod urokiem nowej świątyni był Jarosław Iwaszkiewicz, który tak pisał 21 sierpnia 1920 r. w liście do swojej matki: „kościół nowy trochę niemiecki, ale najładniejszy z kościołów współczesnych, jaki widziałem, szczególniej w środku biały, marmurowy, taki wykończony artystycznie w każdym szczególe, że robi nadzwyczajne wrażenie. Szkoda, że nie będę jutro na nabożeństwie”.

Unikatowe zdjęcia

Na ekspozycji znajduje się bogaty materiał ikonograficzny przedstawiający wnętrze kościoła. Są też unikatowe fotografie wykonane przed położeniem polichromii w 1930 r. Nie brakuje zdjęć ołtarzy, figur i malowideł zdobiących Farę. Uwagę przyciąga fotografia ukazująca prezbiterium przed ustawieniem ołtarza soborowego oraz pierwotny układ balustrady przemontowanej i przesuniętej o dwa stopnie niżej w 1998 r. Zwiedzający mogą oglądać zdjęcia z widokami fasady i pozostałych elewacji świątyni z różnych punktów widokowych w okresie międzywojennym, czasach okupacji i latach powojennych. Obok zdjęć i pocztówek kościoła na wystawie zamieszczono fotografie i ryciny obiektów przykościelnych, m.in. probostwa, konwiktu, domu katolickiego, biura parafialnego. Niewiele osób pamięta np. pomnik św. Jana Nepomucena i pierwszy posąg kardynała Ledóchowskiego, zniszczone przez Niemców w 1939 r. Dzieje parafii obrazuje fotografia prymasa Edmunda Dalbora w drzwiach probostwa w 1925 r., a także zdjęcia z 7 listopada 1976 r., prezentujące nawiedzenie obrazu Matki Bożej Częstochowskiej, któremu towarzyszyli: prymas Polski ks. kardynał Stefan Wyszyński i ks. kardynał Karol Wojtyła. Te i inne pamiątki można oglądać w Sali Kolumnowej Muzeum Miasta Ostrowa w ratuszu od poniedziałku do piątku w godz. 8.00-15.00 oraz w soboty i niedziele w godz. 10.00-14.30.

Ewa Kotowska-Rasiak